Τάξη: Ε'Δημοτικού
Ενότητα: Η ζωή στην πόλη
Θεωρία: Εγκλίσεις


Τα ρήματα έχουν τρεις εγκλίσεις και είναι οι παρακάτω:
1)    Οριστική
o   Φανερώνει το βέβαιο, το πραγματικό.
o   Έχει 8 χρόνους: Ενεστώτας, Παρατατικός, Αόριστος, Εξακολουθητικός Μέλλοντας, Συνοπτικός Μέλλοντας, Παρακείμενος, Υπερσυντέλικος, Συντελεσμένος Μέλλοντας.
o   Όταν η πρόταση είναι αρνητική, βάζουμε πριν από το ρήμα ¨δεν¨.

Πχ. Αύριο θα βρέξει.
       Δεν διάβασα την εφημερίδα.


2)   Υποτακτική
o   Φανερώνει το επιθυμητό, το ενδεχόμενο.
o   Το ρήμα συνοδεύεται από τις λέξεις: να, για να, ας, όταν, πριν, αν , άμα
o   Έχει 3 χρόνους: Ενεστώτας (εξακολουθητική υποτακτική), Αόριστος (συνοπτική υποτακτική), Παρακείμενος
o   Όταν η πρόταση είναι αρνητική, βάζουμε πριν από το ρήμα ¨μη(ν)¨

Πχ. Έτρεξα να προλάβω το λεωφορείο.
       (Να) μην τρέχεις τόσο γρήγορα στον δρόμο.
3)  Προστακτική
o   Φανερώνει προσταγή, προτροπή, παράκληση, επιθυμία, ευχή.
o   Έχει 2 χρόνους: Ενεστώτας (εξακολουθητική προστακτική), Αόριστος (συνοπτική προστακτική)
o   Έχει 2 πρόσωπα: β΄ ενικό και β’ πληθυντικό
o   Δεν έχει άρνηση. Αν θέλουμε να δηλώσουμε αποτροπή, απαγόρευση κτλ. χρησιμοποιούμε το ¨μην¨ με τύπους της υποτακτικής.
Πχ. Άνοιξε το παράθυρο.
      Δώσε μου το μολύβι σου, σε παρακαλώ.
*    Ορθογραφικοί κανόνες
o   Στην προστακτική τα ρήματα σε –ίζω σχηματίζουν τις καταλήξεις –ισε, -ιστε, -ισου με «ι. (εξαιρέσεις: δανείζω, δακρύζω, αθροίζω κα.)
πχ. χτενίζω ® χτένισε, χτενίστε
      χτενίζομαι ® χτενίστε
o   Στην προστακτική τα ρήματα της β’  συζυγίας (αυτά που έχουν κατάληξη σε –ώ με τόνο) σχηματίζουν τις καταλήξεις –ησε, -ηστε,
-ησου με «η».
πχ. τοποθετώ ® τοποθέτησε, τοποθετήστε
      τοποθετούμαι ® τοποθετήσου
o   Η κατάληξη –είτε γράφεται πάντα με «ει».

*      Καταλήξεις προστακτικής
Ενεργητική φωνή
Εξακολουθητική προστακτική/Ενεστώτας
Συνοπτική προστακτική/Αόριστος
-ε
-α
-ισε
-ησε
-ψε
-σε
-ξε
-ετε
-άτε
-ίστε
-ήστε
-ψτε
-στε
-ξτε

Ενεργητική φωνή
Εξακολουθητική προστακτική/Ενεστώτας
Συνοπτική προστακτική/Αόριστος
*Στην Παθητική φωνή Ενεστώτα δεν έχουμε Προστακτική.
-ίσου
-ήσου
-ψου
-σου
-ξου
-ιστείτε
-ηθείτε
-φτείτε
-στείτε
-χτείτε